Συχνά, η ζωηρότητα και η περιέργεια ενός παιδιού μπορεί να δημιουργούν ερωτήματα στους γονείς. Είναι απλώς φυσιολογική ενέργεια ή υπάρχει κάτι που χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Η διάκριση ανάμεσα σε ένα ζωηρό ενεργητικό παιδί και σε ένα παιδί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) δε χρειάζεται να προκαλεί ανησυχία. Η ΔΕΠΥ δεν είναι «κακή συμπεριφορά» ή «έλλειψη προσπάθειας». Ανήκει στο πλαίσιο της νευροδιαφορετικότητας, που σημαίνει ότι αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες, οργανώνει την προσοχή, την κινητικότητα και την αυτορρύθμιση. Η αναγνώριση της νευροδιαφορετικότητας βοηθά τους γονείς να δουν τη μοναδικότητα του παιδιού τους και να του προσφέρουν υποστήριξη και εργαλεία για τις καθημερινές προκλήσεις. Η έγκαιρη αναγνώριση των διαφορών και η έγκαιρη διάγνωση από ειδικό μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να στηρίξουν καλύτερα το παιδί τους, αξιοποιώντας τα δυνατά του σημεία και προσφέροντάς του τα κατάλληλα εργαλεία για τις καθημερινές προκλήσεις.
Τι είναι η ΔΕΠΥ
Η ΔΕΠΥ είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή, που αφορά τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την προσοχή, την κινητικότητα και την αυτορρύθμιση. Το παιδί με ΔΕΠΥ έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο που επεξεργάζεται πληροφορίες και οργανώνει τις δραστηριότητές του.
Πότε χρειάζεται να κινητοποιηθούμε
Φυσικά η διάγνωση δε μπορεί να γίνει από κανέναν γονέα αλλά παρά μόνο από ειδικούς. Ωστόσο, είναι σημαντικό ένας γονέας να παρατηρήσει εάν το παιδί του παρουσιάζει συστηματική υπεκινρητικόττη, παρορμητικότητα ή απροσεξία και σε τουλάχιστον δύο πλαίσια, π.χ. στο σπίτι και στο σχολείο. Αν το παιδί είναι ζωηρό μόνο στο σπίτι ή μόνο στο παιχνίδι με φίλους, πιθανότατα πρόκειται για φυσιολογική ενέργεια. Ακόμα μία δύσκολη συμπεριφορά ενός παιδιού μπορεί να σχετίζεται και με ψυχοσυναισθηματικές αντιδράσεις, όπως άγχος ή αναστάτωση που βιώνεται από αλλαγές στο οικογενειακό περιβάλλον , για παράδειγμα, τον ερχομό ενός αδελφού ή άλλες σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα. Αν όμως οι δυσκολίες παρατηρούνται και στο σχολείο, και στο σπίτι, τότε είναι ένδειξη ότι μπορεί να χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη και διερεύνηση από ειδικό.
Ένα παιδί με περισσότερη ενέργεια μπορεί να τρέχει, να γελάει δυνατά και να είναι περίεργο, αλλά μπορεί να ηρεμήσει όταν του ζητηθεί, να συγκεντρωθεί σε δραστηριότητες που το ενδιαφέρουν και να ακολουθεί κανόνες. Ένα παιδί με ΔΕΠΥ δυσκολεύεται συστηματικά να συγκεντρωθεί, να οργανώσει τις δραστηριότητές του, να περιμένει ή να ακολουθήσει κανόνες, και αυτές οι δυσκολίες εμφανίζονται σχεδόν γενικευμένες και επηρεάζουν την καθημερινότητά του.
Σημάδια που μπορείτε να παρατηρήσετε
Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε αν το παιδί σας είναι ζωηρό ή ξεχνά μερικά πράγματα. Υπάρχουν όμως κάποια ενδείξεις που βοηθούν να καταλάβετε αν μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό:
- Συχνά χάνει αντικείμενα ή ξεχνάει εργασίες.
- Δυσκολεύεται να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα χωρίς διακοπή.
- Δείχνει ανυπομονησία ή δυσκολεύεται να περιμένει.
- Έχει υπερβολική κινητικότητα ή ανησυχία ακόμα και όταν χρειάζεται παρακίνηση από κάποιον για να ρυθμίσει τα συναισθήματά του.
- Δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες ή να οργανώσει το χώρο και τα υλικά του.
Αν αυτά τα χαρακτηριστικά παρατηρούνται σε τουλάχιστον δύο περιβάλλοντα και επηρεάζουν την καθημερινότητά του, τότε η συμβουλή ενός ειδικού μπορεί να βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τις ανάγκες του παιδιού.
Γιατί δε χρειάζεται ανησυχία
Η σωστή διάγνωση της ΔΕΠΥ δεν αποτελεί «κακό νέο». Αντιθέτως, δίνει τη δυνατότητα στο παιδί να λάβει υποστήριξη και καθοδήγηση ώστε να αξιοποιήσει τα δυνατά του σημεία και να ξεπεράσει τις δυσκολίες του. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ λαμβάνουν σωστή παρέμβαση και μαθαίνουν στρατηγικές οργάνωσης, αυτορρύθμισης και κοινωνικής διαχείρισης, και τελικά αναπτύσσουν πλήρως τις ικανότητές τους.
